Suni Sancı Nedir? Hangi Durumlarda Uygulanır?

Suni sancı, doğum sancılarının kendiliğinden başlamadığı durumlarda, doğum eylemini başlatmak amacıyla dışarıdan ilaç verilerek rahim kasılmalarının oluşturulmasıdır. Tıp dilinde doğum indüksiyonu olarak adlandırılan bu yöntem, yalnızca vajinal doğum için uygun olan anne adaylarına uygulanabilir.

Suni sancının amacı, anne ya da bebek açısından risk oluşturabilecek durumlarda doğumu kontrollü bir şekilde başlatmak ve olası komplikasyonların önüne geçmektir. Bu nedenle her hamile kadına rutin olarak uygulanmaz; yalnızca tıbbi gereklilik durumlarında tercih edilir.

Suni sancı gerektiren durumların başında, bebeğin miadını doldurmasına rağmen doğum kanalına girmemesi yer alır. Bunun yanı sıra gebelik zehirlenmesi, bebeğin gelişiminin geride olması, amniyon sıvısının azalması, annenin yüksek tansiyon ya da diyabet gibi kronik hastalıklara sahip olması ve anne ya da bebeğe ait beklenmeyen anomaliler de suni sancı gerektirebilir.

Suni Sancı Hangi Durumlarda Gerekir?

Suni sancı en sık, zamanı dolmuş gebeliklerde başvurulan bir yöntemdir. Bazı hekimler gebeliğin 40. haftasını, bazıları ise 41–42. haftayı bekleme sınırı olarak kabul eder. Bu haftalardan sonra anne ya da bebekte belirgin bir sorun olmasa bile, olası riskleri önlemek amacıyla doğum suni sancı ile başlatılabilir.

Suni sancı ile doğum indüksiyonu en sık şu durumlarda uygulanır:

• Beklenen doğum tarihinin 1–2 hafta geçmesi (postterm gebelik)

• Suyun gelmesine rağmen doğum sancılarının başlamaması

Bunun dışında suni sancı gerektirebilecek diğer durumlar şunlardır:

• Amniyon sıvısının azalması

• Bebeğin gelişim geriliği ya da düşük kilolu olması

• Rahim içinde enfeksiyon varlığı

• Plasentanın doğumdan önce rahimden ayrılması

• Gebelik diyabeti

• Gebelikte yüksek tansiyon

• Annenin nöbet geçirmesi

• Gebelik zehirlenmesi

• Anne karnında bebeğin kalp atımının durması

Bazı durumlarda ise suni sancı planlı olarak uygulanabilir. Planlı suni sancı gerektiren haller arasında:

• Anne ve baba arasında kan uyuşmazlığı olması

• Annenin ileri yaşta olması

• Annenin kalp, böbrek, akciğer hastalıkları ya da obezite gibi sağlık sorunlarının bulunması

• Bebeğin kilosunun yüksek olması

• Daha önceki gebeliğin ölü doğumla sonuçlanması

yer alır.

Suni Sancı Nasıl Uygulanır?

Suni sancı genellikle damar yoluyla verilen oksitosin hormonu aracılığıyla uygulanır. Oksitosin, vücutta doğal olarak bulunan ve normal doğum kasılmalarını başlatan bir hormondur. Aynı zamanda doğum sonrasında rahmin toparlanmasını sağlar, aşırı kanamayı önler ve anne sütünün süt kanallarına iletilmesinde rol oynar.

Suni sancı her anne adayı için uygun bir yöntem değildir. Bu uygulama yalnızca anne ya da bebeğin sağlığını korumak amacıyla, hekim kararıyla yapılmalıdır.

Suni Sancı Öncesi Değerlendirme

Suni sancı uygulamasından önce, bu yöntemin güvenli olup olmadığını belirlemek için detaylı bir değerlendirme yapılır. Doktor tarafından gerçekleştirilen vajinal muayenede; pelvis yapısı, bebeğin baş ve omuzlarının doğum kanalına uygunluğu dikkatle incelenir. Büyük bebek ya da pelvis uyumsuzluğu saptanırsa suni sancı önerilmez.

Ayrıca rahim ağzının açıklığı, yumuşaklığı, konumu ve silinme durumu değerlendirilir. Bu değerlendirmeler sonucunda Bishop skoru hesaplanır. Bishop skoru ne kadar yüksekse, suni sancının başarılı olma ihtimali de o kadar artar.

Rahim ağzı kapalı, sert ve arkaya dönükse, doğumdan önce rahim ağzını yumuşatmak amacıyla prostaglandin içeren şeritler vajinaya yerleştirilebilir. Bu işlemden 12–24 saat sonra suni sancıya başlanabilir.

Anne obezitesi, iri bebek ve ileri anne yaşı gibi faktörler, suni sancının başarı oranını bir miktar azaltabilir.

Suni Sancının Olası Olumsuz Etkileri

Suni sancı genel olarak güvenli bir yöntem olsa da bazı riskler barındırır. Bu nedenle uygulama sırasında anne ve bebek yakından takip edilmelidir. Suni sancı uygulanan gebeliklerde sezaryen ve müdahaleli doğum ihtimali bir miktar artabilir.

En sık karşılaşılan sorun, rahmin aşırı sık ve sert kasılmasıdır. Normal doğumda ideal kasılmalar, 10 dakikada 2–3 kez gelen ve 30–40 saniye süren kasılmalardır. Kasılmaların çok sıklaşması, rahmin gevşemeye zaman bulamamasına ve bebeğe giden kan akışının azalmasına neden olabilir. Bu durum bebeğin oksijen alımını etkileyerek kalp atımlarında bozulmalara yol açabilir.

Böyle durumlarda:

• Vakum gibi yardımcı doğum yöntemlerine başvurulabilir

• Acil sezaryen gerekebilir

• Bebeğin yenidoğan yoğun bakıma alınma ihtimali artabilir

Çok nadir de olsa rahim yırtılması riski görülebilir. Bu nedenle kasılmaların sıklığı ve bebeğin kalp atımları sürekli takip edilmelidir.

Suni Sancı ve Epidural Anestezi

Suni sancı, doğal sancılara kıyasla daha şiddetli hissedilebilir. Bu nedenle epidural anestezi ihtiyacı artabilir. Epidural anestezi, doğum ağrısını azaltarak annenin doğumu daha rahat geçirmesini sağlar ve sezaryen korkusunu azaltabilir.

Ancak suni sancı ile epidural uygulandığında doğum süresi bir miktar uzayabilir, vakum kullanma ihtimali artabilir. Anne doğum sonrası kendini daha yorgun hissedebileceği için nadiren emzirmenin başlamasında gecikme yaşanabilir.

Suni Sancı Ne Zaman Tercih Edilmelidir?

Doğumun kendiliğinden başlaması her zaman en ideal senaryodur. Ancak 41. haftaya kadar doğum gerçekleşmemişse, anne karnında bebek kaybı riski artmaya başlar. Bu nedenle uygun şartlarda suni sancı ile doğumu başlatmak önemli bir seçenek haline gelir.

41. hafta sonunda yapılan değerlendirmede;

• Bebek çok iri değilse

• Amniyon sıvısı normalse

• Doppler ve NST testleri normal sonuçlar veriyorsa

• Bishop skoru uygunsa

• Bebek hareketlerinde azalma yoksa

yakın takip altında birkaç gün daha beklenebilir. Aksi durumlarda ise doğumun planlanması ve suni sancı uygulanması anne ve bebek sağlığı açısından daha güvenli olabilir. Bu süreçte anne adayına tüm riskler ve seçenekler ayrıntılı şekilde anlatılarak karar verilmelidir.